Riduan Parulian Purba
Horas.....jadi perbincangan hangat do bannami iperantauan masalah haganup marga PURBA naadong i simalungun, naihaton marga purba nahan Dolog sanggul (Purba Sigulang Batu, Purba Tappupobol, Purba Parhorbo dll) bahwa purba na i simalungun anakni sidea. tapi hanami langmangakui ai.
minta masukan dan pendapat dari kawan2 orang simalungun melalui media simalungun ini. au marga PURBA TAMBAK, Diatei tupama
TUMPUAN TONDANG BORU DOHOT PANAGOLAN SE-JABODETABEK
Monday, August 27, 2012
MANGALOP BONA UNJUK HUBANI TULANG PAMUPUS
Mansahapi adat Simalungun ma lobei hita: MANGALOP BONA UNJUK HUBANI TULANG PAMUPUS
oleh : Juandaha Raya Purba
Dob ipadas sura-surani niombah na sihol mompo in hubani namatorasni,
anjaha dob dos riah na sihol marunjuk ma niombahni ampa boru ni nalaho
parumaenni ai. Lang boi mintor padalanon adat marunjuk anggo lape
mangalop BONA UNJUK HUBANI TULANG PAMUPUS, in ma tulang na mamupus
niombahni na laho marunjuk in. Ia adat on ipadalan dompak niombah
sikahanan hun rumah ni hasuhuton ai anjaha anggo sedo na mangumban
(marboru tulang tangkas, mangulaki). Tinujuni horja in, in ma na songon
hata parmisi hubani tulang ni in, halani seng saud ialophon borutulangni
na sahira parumaenni, anjaha halani sihol do holi boruhononni boru na
laho gabe parumaenni hasuhuton in.
Ipatugah ma lobei dob-dob
harorohni sidea in hu rumahni tulang pamupus ni na laho marunjuk in,
aima botou sikahanan ni inang pangintubuh ni niombah na sihol marunjuk
in.
Na dihut bani odoran ai lang pala marodoran ganjang, tapi sungkup ma pitah namatorasni niombah in. Tatang aturni horjani aima:
1. Mangan riap (dob dob hinan ma iboan dayok binatur ampa pangiringni)
sisurdukhonon ni inang pangintubuh ni niombah na sihol marunjuk in
hubani botouni/tulangni na sihol marunjuk in).
2. Dob marsisurdukan
(ai somal do banta Simalungun lang pulin manjalo hita, tapi marsiberean
do homa, ase dob-dob homa do ibatur tulangni ai dayok sabungan
mardaroh/nahinolatan hubani botouni ai, tapi anggo na roh in sungkup ma
pitah lompah hansa (dayok binatur lang nidarohkon).
3. Dob salpu
sidea mangan, isurdukhon inang ma apuran tangan-tangan ihasomani amang
ampa niombah na sihol marunjuk in ma naginoran apuran tangan-tangan
lobei dob ai pe ase ipadalan ma use apuran marbatu ibagas pinggan; sada
ma pinggan hubani tulang ampa sada hubani anturang. Anggo bilanganni
apuran ibagas pinggan na dua ai, bahatan do dompak tulang ase anturang;
anggo apuran na sada 6 na sada ibahen 8 padompak-dompak marhasoman
hapur, pining, timbahou pakon gambir bongkou/gambir adat.
4. Sanggah
manurdukhon apuran in ipadas inang ma: "Ia hatani apuran on, aima
patugahkon na dob dong boruni halak na holongan atei bani panogolanmu
on. Halani ai do ase sihol rup mangan ia pakon anturangni". Ipatugah ma
homa antigan ma horja adatni anjaha boru ni ise na sihol sialopon ai.
5. Dob ijalo apuran nongkan, ipadas tulang sahapni in mamodahi
panogolan ampa boruni na roh in (sedo sahap na pabadorhon) irik
mangondoshon duit na sahira pangurupini bani panogolanni ai na gabe
tondolan ni supak ni partadinganni boru na laho sialopan ai holi. Duit
ai igolomhon do (lang pala marpinggan). Irik ihatahon tulang ai, "On ma
bona unjuk ni boru na laho sialopon ai; age pe boru ni halak do ai tapi
boru na hun rumah on do huahapkon ai, anggo domma saud holi horja ai,
boan nasiam ia hu rumah on ase ihiou hanami". Dob ai halani banggal ni
uhurni dompak botouni ai, ra do domma ipasirsir sidea salambar hiou
adat, isabingkon ma ai hubani botouni ampa laweini ai, nini: "On ma
botou, lawei, hiou pamalas uhur, pamalas angkula humbani hanami
tondongmu; malas ma uhurmu, lambin jorgit ma ham da, sonai ham lawei, na
ho ambia; ulang banggor-banggor, madaoh ma mara hun tongah-tongahta.
Songon hatani umpasa: Boras poldong-poldong itortori balang sahua; horas
hanami tondong, nasiam borunami pe ulang mahua-mahua!"
6. Salpu ai
martonggo ma sidea ibobahon tulang pamupusni dakdanak .Dob ai mulak ma
sidea dob ipadas na roh ai apurn marbatu homa na songon apuran pamuhunan
ni sidea! Janah marsisalaman sidea laho mulak.
NB. Siboanon ni paranak hubani tulangni na sihol marunjuk in:
1. Apuran
2. Dayok sabungan
3. Pangiringni
4. Indahan
Artini horja on:
1. Dingat do halak Simalungun tongtong bani sipamupusni. Lungun do
uhurni halak Simalungun anggo seng ipupus tulangni ai, ai nini: "Tenger
pe salimbubu halani pinupusni tulang do".
2. Sahira tugah-tugah ma
ai hubani tulang pamupus na sihol marunjuk niombah ai, anjaha mamuhun
sidea gendo ulang maseda uhurni tulang pamupus halani seng saud
mangumban niombahni botouni ai.
3. Tugah-tugah ma homa ai hubani
boruni (botouni) bahasa na ihadearhon uhurni do manombaki hu lambung
(marboru ni halak) panogolanni, anjaha ijai ipatugah ma na boru ni do
homa na roh ai; hansi pe holi pe ipatugah tangkas ai sanggah manjalo
apuran uluni omas humbani saninani (aima parboru) na marpanayok ai.
Janah isahkon ma ai holi dob salpu horja sanggah na roh use tangga na
baru in hu rumahni tulangni PATANDANGKON hu rumahni, na ija isahkon ma
ijai na boruni ma ihira parumaenni botouni ai.
Naha dong pe hita Simalungun na marunjuk seng ibotoh tulang pamupusni?
(Anggo naboru hubani amboru sikahanan do ipadas homa adat na sonon).
Ipatugah ma lobei dob-dob harorohni sidea in hu rumahni tulang pamupus ni na laho marunjuk in, aima botou sikahanan ni inang pangintubuh ni niombah na sihol marunjuk in.
Na dihut bani odoran ai lang pala marodoran ganjang, tapi sungkup ma pitah namatorasni niombah in. Tatang aturni horjani aima:
1. Mangan riap (dob dob hinan ma iboan dayok binatur ampa pangiringni) sisurdukhonon ni inang pangintubuh ni niombah na sihol marunjuk in hubani botouni/tulangni na sihol marunjuk in).
NB. Siboanon ni paranak hubani tulangni na sihol marunjuk in:
1. Apuran
2. Dayok sabungan
3. Pangiringni
4. Indahan
Artini horja on:
1. Dingat do halak Simalungun tongtong bani sipamupusni. Lungun do uhurni halak Simalungun anggo seng ipupus tulangni ai, ai nini: "Tenger pe salimbubu halani pinupusni tulang do".
2. Sahira tugah-tugah ma ai hubani tulang pamupus na sihol marunjuk niombah ai, anjaha mamuhun sidea gendo ulang maseda uhurni tulang pamupus halani seng saud mangumban niombahni botouni ai.
3. Tugah-tugah ma homa ai hubani boruni (botouni) bahasa na ihadearhon uhurni do manombaki hu lambung (marboru ni halak) panogolanni, anjaha ijai ipatugah ma na boru ni do homa na roh ai; hansi pe holi pe ipatugah tangkas ai sanggah manjalo apuran uluni omas humbani saninani (aima parboru) na marpanayok ai. Janah isahkon ma ai holi dob salpu horja sanggah na roh use tangga na baru in hu rumahni tulangni PATANDANGKON hu rumahni, na ija isahkon ma ijai na boruni ma ihira parumaenni botouni ai.
Naha dong pe hita Simalungun na marunjuk seng ibotoh tulang pamupusni?
(Anggo naboru hubani amboru sikahanan do ipadas homa adat na sonon).
- Juandaha Raya Purba Marayoh do au mansahapi raja-raja lawei! adat on ma sahapi hita, ai adong do huidah i Siantar on nini ompungi raja on, raja an, hape marsahap Simalungun pe seng ibotoh samintolah ma use maradat Simalungun! Adat jawa pakon malayu do ipakei, deba maradat Toba! Jadi adatta Simalungun on ma lobei sahapi hita, ai tandani hita Simalungun halani legan do adatta pakon Toba, Malayu barang Jawa, ai lang nai do?
- Herman Sipayung Haganup penting do isahapi, janah adat na isahapi hita on kan aturan kehidupan halak simalungun na ibahen ni raja do. on do sasittongni na sihol sisahapkonon ta na hutonahkon natuari ai. sonarima hita ngopi i kantin ?
- Juandaha Raya Purba lang boi bah, adong horjangku! naha ma au lang raja dahkam, pitah anakta do goranni Raja Alexander R Purba Dasuha! he..he... dos pakon anakni Pdt. Hotim anakni ibahen goranni Raja Sinaga! sonari vikar pdt GKPS.
Subscribe to:
Posts (Atom)